De pensioenhervormingen in een notendop

Premier Charles Michel en minister van pensioenen Daniel Bacquelaine
Premier Charles Michel en minister van pensioenen Daniel Bacquelaine (foto: Belga Photo - Laurie Dieffembacq)

In het federale regeerakkoord in 2014 werd een hele reeks pensioenhervormingen aangekondigd. Bij de begrotingscontrole begin april 2016 werden enkele van die voornemens nog eens herhaald of concreet gemaakt. 13 zet op een rijtje wat er intussen al veranderd is en wat we nog mogen verwachten.

In wat volgt vermelden we duidelijk welke maatregelen enkel gelden voor statutair benoemde ambtenaren en welke gelden voor àlle personeelsleden.

 

1. Diplomabonificatie verdwijnt

Tot nu toe telden de jaren hogere studies die vereist zijn voor je functie, mee als ‘gewerkte jaren’ voor de berekening van je pensioenbedrag en voor het bepalen van het aantal loopbaanjaren. Dat heet de ‘diplomabonificatie’.

Maar dat systeem verdwijnt binnenkort. Begin dit jaar is de uitfasering begonnen voor de loopbaanvoorwaarde, en nu is de federale regering het ook eens geworden dat de diplomabonificatie niet meer zal meetellen voor de berekening van het pensioenbedrag.

Label 'beslist'Loopbaanvoorwaarde voor vervroegd pensioen

Statutaire collega’s met een bachelor- of masterdiploma zullen pas later met (vervroegd) pensioen kunnen gaan. Dat komt omdat de diplomabonificatie, die voor statutaire ambtenaren bestond, sinds 1 januari 2016 wordt uitgefaseerd.

Dat betekent dat de bonificatie ieder jaar een stukje ingekort wordt. Afhankelijk van hoelang de studieduur voor je diploma was, gaan er telkens vier tot zes maanden af. Wie twee jaar gestudeerd heeft, is de diplomabonificatie volledig kwijt vanaf 1 januari 2022. Bij een studieduur van drie of vier jaar is dat op 1 januari 2024. Zevenjarige studies (geneeskunde) tellen niet meer mee vanaf 1 januari 2030.

De nieuwe regel geldt voor alle statutaire ambtenaren, dus niet alleen voor nieuwe personeelsleden, zoals velen hoopten. Er gelden wel enkele overgangsmaatregelen voor wie op 1 januari 2016 minstens 55 jaar was.

Voor contractuele collega’s verandert er niets. Voor hen gold de diplomabonificatie niet.

Label 'in behandeling'Pensioenbedrag

Tijdens de begrotingsbesprekingen in april 2016 is beslist om je studiejaren ook niet meer te laten meetellen voor de berekening van je pensioenbedrag. De federale regering spreekt daarbij over ‘harmonisering’ van de verschillende systemen uit privé en overheid.

Je diplomajaren worden verrekend in verhouding met de loopbaanjaren die je al achter de rug hebt. Wie al drievierde van zijn loopbaan gedaan heeft, zou zijn studiejaren voor drievierde kunnen laten meetellen. Wie de helft achter de rug heeft, zal de helft van zijn studiejaren kunnen inbrengen. 

Label 'in behandeling'Mogelijkheid tot bijbetalen voor iedereen

De federale regering werkt aan een systeem dat iedereen toelaat om zelf een bijdrage te betalen aan de bevoegde pensioendienst om de studiejaren alsnog in rekening te brengen voor de pensioenopbouw. Daarover sloot ze een principeakkoord in oktober 2016.

Voor statutaire ambtenaren bestaat die mogelijkheid nog niet, contractuele werknemers (zowel in de privé als in de overheid) kunnen dit binnen de tien jaar na hun studie doen, zelfstandigen kunnen dit tot vlak voor hun pensioen doen. De federale regering wil die mogelijkheden voor iedereen gelijk maken.

Op dit ogenblik ligt er een wetsontwerp op tafel dat nog naar de Raad van State moet. Het heeft dus geen zin om al aan je personeelsdienst te vragen of het bijvoorbeeld voor jou zinvol is bij te betalen. 

 

Label 'beslist'2. Vervroegd pensioen pas op 63 en pas na 42 jaar werken

De leeftijd- en loopbaanvoorwaarden voor vervroegd pensioen zijn opgetrokken. Zo wordt de minimumleeftijd opgetrokken van 62 jaar in 2016 naar 62,5 jaar in 2017, en naar 63 jaar in 2018. In 2017 moet je ook een loopbaan van minstens 41 jaar kunnen voorleggen, en in 2019 een loopbaan van minstens 42 jaar. (In 2018 blijft de loopbaanvoorwaarde van 41 jaar dus behouden, in tegenstelling tot wat oorspronkelijk in het wetsontwerp stond.)

Er zijn wel enkele uitzonderingen, onder meer voor wie tegen dan al een langere loopbaan heeft. Wie één of twee jaar méér loopbaanervaring heeft dan de minimumvoorwaarde, kan bijvoorbeeld nog steeds op 60 of 61 jaar met pensioen. Ook deze maatregel geldt voor de hele bevolking.

 

Label 'beslist'3. Pensioenleeftijd naar 67

In juli 2015 heeft de federale Kamer van Volksvertegenwoordigers de wet goedgekeurd die de huidige pensioenleeftijd van 65 jaar zal verhogen. In 2025 stijgt de wettelijke pensioenleeftijd naar 66 jaar, in 2030 wordt dat 67 jaar. Deze maatregel geldt niet alleen voor overheidspersoneel, maar voor de hele bevolking.

 

Label 'beslist'4. Pensioenbonus afgeschaft

De pensioenbonus is op 1 januari 2015 afgeschaft. Dat is een extra bedrag als je langer blijft werken en niet snel met vervroegd pensioen gaat. Wie vóór 1 december 2014 al recht had op een pensioenbonus, blijft die wel behouden. Deze regeling geldt voor iedereen.

 

Label 'beslist'5. Overlevingspensioen van 45 naar 55 jaar

Ook de minimumleeftijd voor een overlevingspensioen ging al omhoog. Dat is een pensioen dat je krijgt als je partner overlijdt en je zelf geen of weinig andere inkomsten hebt. Momenteel ligt de minimumleeftijd op 45 jaar. In 2025 wordt dat 50 jaar, en in 2030 wordt het 55 jaar. Deze maatregel geldt voor de hele bevolking.

 

Label 'in behandeling'6. Contractuele jaren niet meer meetellen

Als je eerst een tijdje als contractueel gewerkt hebt voor je statutair benoemd werd, tellen je contractuele jaren momenteel mee voor de berekening van je ambtenarenpensioen. Ook dat wou het federale regeerakkoord afschaffen: voor je jaren als contractueel personeelslid zou het minder voordelige pensioenstelsel van werknemers in de privésector gelden.

Bij de begrotingscontrole in april 2016 heeft de federale regering aangekondigd met een concreet voorstel hierover naar het sociaal overleg te gaan. Het voorstel zou niet gelden voor personeelsleden die vóór het regeerakkoord reeds vastbenoemd waren. Voor hen tellen de contractuele dienstjaren wel nog mee voor het ambtenarenpensioen.

Voor contractuele werknemers op federaal niveau heeft de regering-Michel ter compensatie een aanvullende pensioenpijler in het vooruitzicht gesteld, al is het nog wachten op een wettelijk kader daarvoor.

 

Label 'niet gestart'7. Gelijkgestelde periodes verminderen

In haar regeerakkoord beloofde de federale regering het aantal ‘gelijkgestelde periodes’ in te perken. Loopbaanonderbreking en tijdskrediet zouden niet meer meetellen voor de berekening van uw pensioenrechten, behalve bepaalde soorten zorgverlof (zoals ouderschapsverlof of palliatief verlof).

Voorlopig zijn er nog geen concrete stappen bekend om dat voornemen in de praktijk te brengen. Maar intussen weten we wel dat de Vlaamse Regering, die na de zesde staatshervorming zelf bevoegd is geworden voor de loopbaanonderbreking van Vlaamse ambtenaren, grondige veranderingen wil doorvoeren.

 

Label 'in behandeling'8. ‘Ziektepensioen’ afschaffen

Ook het zogenaamde ‘ziektepensioen’ voor statutaire ambtenaren bij de federale overheid wordt afgeschaft, zo stond in het federaal regeerakkoord. Dit is een nogal slecht gekozen benaming om aan te duiden na hoeveel ziektedagen een federaal ambtenaar op pensioen (of in een andere vorm van arbeidsongeschiktheid) kon gezet worden – een systeem waar soms misbruik van gemaakt werd. Op federaal niveau is tijdens de begrotingsbesprekingen van 2016 beslist dit ziektepensioen af te schaffen.

Of dit bij de Vlaamse overheid verandert, is voorlopig nog niet duidelijk, omdat wij een hele andere regeling hebben rond ziektedagen. Bij ons spreken we over een definitieve ongeschiktheidsverklaring na 666 ziektedagen of na 222 ziektedagen voor wie 60 is of ouder. Een eventuele aanpassing aan dit systeem moet gebeuren door de Vlaamse Regering, niet door de federale.

 

Label 'niet gestart'9. Nieuw puntensysteem en andere hervormingen

Tot slot beloofde het federale regeerakkoord tegen 2030 een hervorming van de pensioenberekeningen op basis van een puntensysteem.

Het principe is eenvoudig: wie een volledig jaar werkt voor een gemiddeld loon, krijgt één punt. 45 punten geven recht op een volledig pensioen. Sommige zogenaamde gelijkgestelde periodes (bijvoorbeeld ziekte) blijven meetellen. Mogelijk zouden sommige groepen, bijvoorbeeld wie een zwaar beroep uitoefent, iets méér dan één punt per jaar krijgen, zodat ze toch iets vroeger met pensioen kunnen gaan.

Er zouden ook nieuwe mogelijkheden komen, zoals een deeltijds pensioen.

In juni 2015 is een nationaal Pensioencomité opgericht, waarin vertegenwoordigers van de regering en van de sociale partners de hervormingen moeten helpen uitwerken.

 

 

Reacties

Trop is te veel!

Carlos Boerjan - Departement CJSM, Afdeling Kunsten - 22/04/2016 - 07:48

De pensioenhervorming is een van de grootste georganiseerde diefstallen die de regering in petto heeft. De vraag is: ten voordele van wie???? De ambtenaren worden zomaar geviseerd, terwijl volgens veel studies de pensioenen perfect betaalbaar blijven als men andere maatregelen neemt dan de huidige regering. Ten bewijze hiervan de pensioenregelingen in andere (beschaafde landen) waar de pensioenen wel op een behoorlijk niveau blijven. De regering slaagt er niet in een positief project naar voor te schuiven dat deze "opoffering" kan verantwoorden. Voor mij is het dan ook zonder pardon: terug naar af. Dit beslis je niet op een drafje zonder sociaal overleg!

Inderdaad Carlos

Pol Debrucker - gepensioneerd - 22/04/2016 - 05:53

Mijnheer Carlos, u hebt 100% gelijk. Dit is een dictator regering!
Als je wil dat deze plannen niet doorgaan zal je moeten staken.
Lang staken, want met 1 dagje gaat je er niet komen.
Vergeet niet dat ze deze zomer terug 4 miljard zoeken en daarna nog eens 3 miljard, zoals Erik Vanrompuy in de zevende dag gezegd heeft..
Waar gaan ze dit halen denkt u? Juist ja, de ambtenaren en de sociale zekerheid.
Mensen u zult moeten vechten (staken, lang staken), want anders ga er niks veranderen en word u totaal gepluimd.
Sta op en reageer!!

't leven is mooi

De Backer D. - volledige naam en entiteit bekend bij de redactie - 26/04/2016 - 07:01

Prachtig. Danke.
Gelukkig mogen we nog gaan stemmen. binnen enkele jaren :-)
Of gaat men dat eventueel ook afschaffen ?

genuanceerd verhaal

Willem Coppens - waterwegen en zeekanaal nv - 28/04/2016 - 11:12

Als ambtenaren moeten we stoppen met alleen onze eigen belangen te zien: we maken deel uit van de gemeenschap en werken er ook voor. Velen van ons hebben ook een gemengde loopbaan en/of directe familieleden met een nog steeds veel ongunstiger statuut . Momenteel kan je perfect werknemers hebben met dezelfde taakinhoud, ongeveer hetzelfde verloningspakket maar met een sterk verschillend pensioen naargelang zij werken voor een gemeenschapsinstelling of voor een ziekenhuis uit de non-profitkoepel. De zwaarte van de job (continudiensten, blootstelling aan echte gevaren ...) moet wel een belangrijk criterium worden bij de opbouw van de pensioenrechten, ongeacht de aard van de werkgever.
Een heel ander geluid dus, voor heel wat collega's niet aangenaam om te lezen maar wel gebaseerd op een groot gevoel voor de gemeenschap, één van de grote redenen waarom ik begin jaren 80 ambtenaar geworden ben. Niet dat pensioen.

overgangsmaatregelen?

Denissen Ingrid - HFB - 28/04/2016 - 02:48

De term "overgangsmaatregelen" is werkelijk om te gillen. Indien men toevallig 1 dag te laat geboren is, dan heeft men recht op geen enkele "overgangsmaatregel".
Zou het niet eerlijker zijn om rekening te houden met geleverde prestaties, eerder dan met geboortedatum bij het bepalen van overgangsmaatregelen?

gevolg van verleden

Verleye Luc - Maritieme Dienstverlening Kust - 07/07/2016 - 01:40

Hoe méér uitzonderingen terecht & ten onrechte , hoe meer belasting op het huidige systeem...
Diegenen die de wetten maken zijn pensioengerechtigd op 55 jaar...

Tijd voor drastische wijziging

Luc Wouters - Zelfstandige - 06/11/2016 - 11:25

Geen ingewikkelde berekeningen meer van het pensioen op het einde van de loopbaan, wat je zal krijgen weet je nooit, de regering kan de regels veranderen; geen software om zulke ingewikkelde berekeningen te maken, minder ambtenaren om het bos door te bomen nog te vinden. De overheid en/of een door elkeen gekozen verzekeringsinstelling geeft jaarlijks een overzicht wat elkeen gestort heeft, en wat dit zal opbrengen na x jaren; je weet wat er gestort wordt, je weet wat het zal opbrengen. Je kan zelf bijstorten zoveel je wenst. Dit is het systeem dat in de aanvullende pensioenvorming wordt gebruikt. Zeer eenvoudig, zeer transparant voor elkeen.

Breng dat achterhaald pensioenstelsel naar het museum

Dumalin Gino - zelfstandige - 05/09/2017 - 10:22

Alleen al het feit dat er zo veel over dat pensioenstelsel wordt gediscussieerd, bewijst dat het achterhaald is. Men moet langs alle kanten stutten en schoren om dit lekgeslagen schip drijvende te houden.
Het was ooit een mooi repartitiestelsel toen we nog een 'normale' demografische bevolkingsdriehoek hadden, en toen de meeste burgers nog een 'normale' loopbaan presteerden en ja, ook minder lang leefden. Het wordt nu toch wel heel duidelijk dat we in deze huidige moderne tijden dit achterhaald stelsel niet meer kunnen blijven in stand houden, zoals het ooit eens werd ontwikkeld.
De staat (dat zijn wij allen samen) moet enkel een 'overlevingspensioenstelsel' organiseren, zodat ALLE burgers, die er uiteraard elk afzonderlijk een bepaald minimum hebben aan bijgedragen, en ongeacht hun statuut of rang, van een "voor iedereen gelijk" basispensioen kunnen genieten. Wie echter een hoger pensioen wenst op te bouwen, moet dat vrijblijvend kunnen organiseren, via een systeem van aanvullend pensioen. Transparant, eerlijk en evenredig aan hun geleverde inbreng.
Dus iedereen gelijk voor een vast en minimum 'overlevings'pensioen, simpel, haalbaar en zonder uitzonderingen, zodat iedereen klaar en duidelijk op voorhand weet wat hij of zij pro rato mag verwachten aan het einde van zijn of haar bewezen loopbaan. Simpel, correct en eerlijk en ... steeds betaalbaar, Mijnheer de Minister!!

Reactie toevoegen

Uw bericht wordt door onze redactie bekeken voor het op de site wordt geplaatst

Anonieme reacties worden niet gepubliceerd. We behouden het recht om lange reacties in te korten.