Autisme op het werk: ‘Ik ben niet anders dan mijn collega’s’

Dominiek en Katleen van de Vlaamse Belastingdienst in Aalst over autisme
Dominiek liet zijn leidinggevende Katleen en zijn andere collega's meteen weten dat hij autisme heeft, en hoe hij dat ervaart. (Foto's: ID/Lieven Van Assche)

‘Autisme wordt vaak vergeleken met een ijsberg’, zegt Dominiek Heyvaert van de Vlaamse Belastingdienst. ‘Wat boven de waterspiegel ligt, is het autistische gedrag. Maar mensen weten vaak niet wat de onderliggende oorzaken zijn.’ Dominiek weet waar hij het over spreekt, want meer dan tien jaar geleden kreeg hij zelf te horen dat hij autisme heeft.  

2 april is Wereldautismedag. Samen met zijn baas Katleen Danau vertelt Dominiek Heyvaert daarom hoe je kunt omgaan met autisme op het werk. Dat deed Dominiek ook al tijdens de middagsessie Broodje Divers van de dienst Diversiteitsbeleid, en nu ook voor 13.  

 

Als directe leidinggevende heeft Katleen veel invloed op hoe Dominiek zich voelt en hoe hij op het werk functioneert. ‘De medewerker met autisme ruimte geven, en je manier van communiceren aanpassen, helpt al heel veel’, zegt Katleen.

 

Job op maat

Dominiek Heyvaert is bij de Vlaamse Belastingdienst in Aalst mee verantwoordelijk voor de administratieve controle van dossiers. Hij controleert de dossiers waarbij kopers van een onroerend goed van een gunstregime op het registratierecht genieten. Als ze niet voldoen aan de voorwaarden, doet hij de bijkomende taxatie. Een job op maat van Dominiek, want je moet goed kunnen analyseren en gericht en efficiënt werken. En daar is hij sterk in.  

 

Duidelijk zijn

In 2006 kreeg Dominiek voor het eerst zijn diagnose te horen. In zijn vorige job had hij problemen met enkele collega’s die onbegrip hadden voor zijn gedrag. Toen Dominiek naar de Vlaamse overheid overstapte, wou hij van in het begin duidelijk zijn en zijn leidinggevende en collega’s laten weten dat hij autisme heeft.

Daarom schreef hij voor zijn collega’s neer wat autisme is en hoe hij het ervaart. ‘Omdat onze zintuigen anders werken, nemen we ook op een andere manier waar en denken we anders. Mensen kunnen daar rekening mee houden als ze dat van in het begin weten.’

 

Trucjes helpen

De zintuigen van Dominiek raken snel overprikkeld. ‘Ik ben bijvoorbeeld overgevoelig aan licht. In ons landschapskantoor valt het nog mee, maar in mijn vorig kantoor was het licht veel te fel. Daarom had ik enkele tl-lampen losgedraaid. Zulke trucjes helpen mij om mijn autisme beter te camoufleren. Daardoor valt het minder op.’

‘Mensen met autisme camoufleren en compenseren vaak. Dat kost soms veel energie. Het komt erop aan om de juiste balans te vinden’, zegt Katleen. ‘Voor Dominiek helpt het om vier vijfde te werken en een dag in de week thuis te werken.’

Over koetjes en kalfjes praten vindt Dominiek ook niet eenvoudig. ‘Gesprekken over dagelijkse zaken of over de kinderen, verlopen stroef’, zegt hij. ‘Maar ik ben wel heel actief in het verenigingsleven. Mensen hebben soms het idee dat een autist nooit naar buiten komt, maar dat is bij mij dus niet het geval.’

Katleen en Dominiek (Foto: Lieven Van Assche)

'Ik gebruik trucjes om mijn autisme te camoufleren. Daardoor valt het minder op', zegt Dominiek.

 

Rain man

Bij autisme denken veel mensen meteen aan Rain Man. ‘Door die film zijn enkele mythes over autisme ontstaan, zoals: elke autist kent het telefoonboek van buiten, wil enkel vis van Iglo eten, aanvaardt geen veranderingen, is afzijdig of kan geen drukte verdragen. Kortom, een negatief beeld.’

‘Ik praat regelmatig voor groepen om dat verkeerde beeld uit de wereld te helpen. Autisme wordt vaak vergeleken met een ijsberg. Wat boven de waterspiegel ligt, is het autistische gedrag maar mensen weten vaak niet wat de onderliggende oorzaken zijn.’



Anders communiceren

De grootste aanpassingen op de werkvloer hebben te maken met communicatie, zegt Katleen. ‘Mensen met autisme reageren iets trager. Daarom moet je hen voldoende tijd en ruimte geven. Maar dat verandert niets aan de kwaliteit van hun werk.’

Ze zorgt er ook voor dat er zo weinig mogelijk onvoorspelbare zaken bij Dominiek belanden. ‘Hij doet iedere dag bijna hetzelfde werk. Een onverwachte mail of opdracht kan hem stress bezorgen. Is Dominiek voor een bepaalde taak de meest geschikte medewerker, dan zal ik hem voldoende tijd geven om zich voor te bereiden of we bespreken alles zodat hij in een comfortzone zit. Door de situatie rond hem voorspelbaar en veilig te maken, voelt hij zich op zijn gemak en merk je ook minder van zijn autisme.’

 

Niet alles kan voorspelbaar zijn

Dominiek: ‘Natuurlijk kun je niet alles voorspelbaar maken. Ik moet vooral oplossingsgericht denken. Ik word daar met de jaren beter in. Sommige collega’s springen ook wel eens in als ze zien dat ik het moeilijk heb met een dossier of als een gesprek stroever verloopt.’

Dominiek ervaart begrip van zijn collega’s en baas, maar eventuele aanpassingen gebeuren op een zo natuurlijk mogelijke manier. ‘De collega’s van Dominiek houden er voldoende rekening mee en hebben altijd een derde oog om de situatie of omgeving correct in te schatten', zegt Katleen. 'Dat is ondertussen een automatisme geworden, en het vraagt weinig of geen moeite. Tegelijk laten we de aandacht voor autisme niet de bovenhand nemen, want we werken met twaalf mensen. We zoeken dus steeds naar een evenwicht tussen de noden van Dominiek en die van de volledige groep.’

 

Het resultaat telt

‘Ik wil behandeld worden zoals mijn collega’s’, zegt Dominiek. ‘Ik heb zoals iedereen sterke punten. Ik heb oog voor detail, heb fiscale ervaring en technische kennis. Ik word graag beoordeeld op de resultaten die ik behaal en niet per se op mijn werkmethode. Autisme werkt, daar ben ik het bewijs van.’

Dominiek en Katleen (Foto: Lieven Van Assche)

'We zoeken steeds naar een evenwicht tussen de noden van Dominiek en die van de volledige groep collega's’, zegt Katleen.

 

Autisme op het werk: 3 tips van Dominiek en Katleen

1) Geef medewerkers met autisme voldoende tijd en ruimte.

2) Kijk eerder naar het resultaat van het werk, dan naar de werkmethode.

3) Zoek naar een evenwicht voor alle collega’s. Laat autisme niet alles domineren.

 

Tweede Broodje Divers over autisme op 18 april

Dominiek praat nog een tweede keer over zijn ervaringen. Dat doet hij samen met zijn vroegere leidinggevende bij de Vlaamse Belastingdienst, Henri Roseleth. Ook collega Joris De Fraeye van de Vlaamse Belastingdienst komt dan aan het woord, samen met zijn baas Erik Schroven. Afspraak op dinsdag 18 april vanaf 12 uur in het Ferrarisgebouw in Brussel (lokaal 0G20-0G21). Mail naar diversiteitsbeleid@vlaanderen.be als je daarbij aanwezig wilt zijn.

Reacties

Herkenning

Reyniers Maarten - Agentschap Wonen-Vlaanderen - 03/04/2017 - 07:39

Hallo, ik herken mezelf hierin. Ik heb zelf autisme (Asperger), en hetgeen hier omschreven wordt kan ik in grote lijnen herkennen. Ik ben blij dat ik niet de enige ben die er op "hamert" dat we geen 'Rain Man' zijn. Mijn dank ....

Super!

Annelies Jans - WVG - 03/04/2017 - 09:41

Mooie getuigenis, fijn te lezen dat collegialiteit overheerst, dat iedereen er mag zijn - zoals hij/zij is. Pluim voor dit team!

Reactie toevoegen

Uw bericht wordt door onze redactie bekeken voor het op de site wordt geplaatst

Anonieme reacties worden niet gepubliceerd. We behouden het recht om lange reacties in te korten.