Rekenhof kritisch voor personeelsbesparingen Vlaamse overheid

Iemand op weg naar de uitgang
Foto: Peter Van Hoof

Het Rekenhof heeft een rapport uitgebracht dat kritische bedenkingen heeft bij de manier waarop de personeelsbesparingen bij de Vlaamse overheid worden doorgevoerd. Die besparingen hebben bij sommige diensten ernstige gevolgen: minder goede dienstverlening, meer stress en minder mogelijkheden om mensen met een handicap of chronische ziekte aan te werven. Minister van Bestuurszaken Liesbeth Homans nuanceert.

Het Rekenhof gaf vorige week een rapport vrij waaruit blijkt dat het de personeelsbesparingen bij de Vlaamse overheid grondig onder de loep nam. Het Rekenhof nam onder meer interviews af bij vijftien entiteiten om het effect van de besparingen te meten en gebruikte ook rekeningen en andere documenten zoals beslissingen van de Vlaamse Regering en het College voor Ambtenaren-Generaal, de voorloper van het Voorzitterscollege.

Uit de interviews blijkt dat ongeveer de helft van de ondervraagden een negatieve impact ondervond op de kwaliteit van de dienstverlening. Het gaat onder meer om termijnen die niet worden gehaald, projecten die worden geschrapt of streefnormen die worden verlaagd. 

 

Niet onderbouwd

Tijdens de vorige legislatuur (2009-2014) moest het aantal personeelsleden bij de Vlaamse overheid dalen met 6,5%. Het Rekenhof heeft vragen bij dat percentage. Er ging immers geen behoefteanalyse aan vooraf en het percentage werd niet onderbouwd. Uiteindelijk werd een besparing van net geen 7,5% gerealiseerd.

Toch is het niet duidelijk hoeveel de uitgaven gedaald zijn. Het Rekenhof vraagt om dat beter op te volgen.

 

Kaasschaaf of niet?

Verder werden de besparingen overwegend lineair verdeeld over de entiteiten, wat voor sommige entiteiten grotere gevolgen had dan andere. Daarom vindt het Rekenhof het wenselijk dat entiteiten meer samenwerken om de besparing te realiseren.

Hoewel de vorige Vlaamse Regering zelf het woord kaasschaaf af en toe in de mond nam, spreekt minister Homans liever niet over lineaire besparingen. 'Een aantal entiteiten moest immers niet besparen omdat anders zou worden geraakt aan hun dienstverlening. Denk maar aan de openbare psychiatrische ziekenhuizen in Geel en Rekem, Jongerenwelzijn en Kind en Gezin.'

Homans wijst in haar repliek ook op het feit dat de Vlaamse Regering uitzonderingen heeft toegestaan. Bij sommige diensten mocht er personeel geworven worden zonder dat dit gecompenseerd werd. Een voorbeeld is de inning van de kilometerheffing. Dat is een nieuwe taak voor de overheid, waar ook behoorlijk wat nieuwe inkomsten tegenover staan. Het Rekenhof betwijfelt of deze aanpak verantwoord is.

 

Besparingen herverdelen

Het Rekenhof wijst er ook op dat topambtenaren te weinig hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de besparingen intern te herverdelen. ‘Dat is de verantwoordelijkheid van de topambtenaren', zegt minister Homans. 'Dat kunnen de ministers niet in hun plaats doen. Wat we wel gedaan hebben, is de mogelijkheid uitbreiden om personeelsleden te herplaatsen.'

 

Kerntakenplannen

Ook bij de huidige besparingen heeft het Rekenhof zijn bedenkingen: 1950 koppen tegen 2019. Om die besparingen te halen, hebben de topambtenaren kerntakenplannen moeten opstellen, maar het Rekenhof merkt op dat die plannen niet zullen volstaan.

‘Dat klopt’, reageert de minister. ‘De kerntakenplannen zullen zorgen voor een besparing van 886,21 VTE (in de praktijk gaat het om meer mensen of 'koppen', red.), waardoor toch bijna de helft van de besparing wordt gerealiseerd door afbouw van niet-kerntaken. De overige helft wordt gerealiseerd door de werking van de Vlaamse overheid efficiënter te maken.'

Voor deze regeerperiode heeft de Vlaamse Regering de vraag gesteld aan het Voorzitterscollege om de besparingsdoelstelling van 1950 koppen en 101,5 miljoen euro niet lineair te verdelen.

 

Meer stress

Sommige entiteiten geven aan dat er meer stress is als gevolg van de besparingen. Ook de ziektecijfers bij de Vlaamse overheid wijzen in die richting, net zoals in andere sectoren. Daarom werd in juni het actieplan tegen stress en burn-out gelanceerd, zegt Homans. 'Dat plan zet vooral in op preventie en zal verder uitgebreid worden.'

 

Minder mensen met handicap en chronische ziekte

Een aantal entiteiten geeft aan dat de besparingen ervoor zorgen dat ze mensen met handicap en chronische ziekte moeilijker in dienst kunnen nemen. 'In de vorige regeerperiode is het aantal mensen met een handicap van 1% naar 1,3% gestegen, ondanks de besparingen (in 2013 was dat nog 1,4%, red.)', zegt Homans. Ze erkent echter dat dit aantal nog veel te laag ligt. 

In deze regeerperiode wil de Vlaamse Regering meer inspanningen doen om het vooropgestelde streefcijfer te bereiken. 'Zo kwam er een nieuw systeem van tewerkstellingsondersteunende maatregelen. Recent heeft het Agentschap Overheidspersoneel een oplossing uitgewerkt voor statutaire personeelsleden die omwille van hun handicap of chronische ziekte op lange termijn deeltijds zullen moeten werken. Dit voorstel wordt momenteel onderhandeld met de vakbonden en zal een sinds jaren bekend pijnpunt voor deze groep aanpakken.'
 
Het volledige rapport vind je op de website van het Rekenhof, bij 'Recente publicaties'
 

 

Tags Magazine

Reacties

Willem Coppens - Waterwegen en Zeekanaal NV - 03/11/2016 - 09:41

Een beetje geschiedenis: vooral in de jaren negentig kenden we, vertrekkende van het 'ministerie van de Vlaamse Gemeenschap' begin jaren '80 de grote explosieve groei van het aantal entiteiten, die steeds ruim groter was dan de extra bevoegdheden die Vlaanderen door de verschillende staatshervormingen toegekend kreeg, maar precies in verhouding met het aantal topkabinetslui dat zo een vergelijkbare ambtelijke topjob kon verwerven. Hierbij hoorde natuurlijk een ganse ondersteunende structuur en een blijvend wantrouwen tegenover andere entiteiten van niet-partijgenoten en tegenover ambtenaren binnen de eigen entiteit, ook dit vergde extra menskracht. Deze structuur werd uitgetekend door de toenmalig bevoegde Vlaamse minister op basis van een externe studie ( toenmalige kostprijs :15 mio euro)
- toen al hekelenden sommigen van ons dat er zwaar met geld gesmeten werd en dat -zeker op het gebied van de uitbouw van de V.O- . de "Belgische ziekte " zich volop genesteld had .We zien nu wel een prille afbouw van deze overdadige structuren maar allicht moet er drastischer gewerkt worden om terug een gezond en werkbaar evenwicht te krijgen tussen structuren en bemensing . Acht beleidsdomeinen ,een veel flexibelere inzet van de collega's binnen en over de beleidsdomeinen heen en stages in verschillende beleidsdomeinen lijkt me dan ook wenselijk in het licht van de vooropgestelde personeelsreductie en was ook het oorspronkelijk plan .

Reactie toevoegen

Uw bericht wordt door onze redactie bekeken voor het op de site wordt geplaatst

Anonieme reacties worden niet gepubliceerd. We behouden het recht om lange reacties in te korten.